Đảo Nam rộng hơn Đảo Bắc nhưng chỉ có khoảng một phần tư dân số, và dãy Alps chạy dọc chia nó thành hai thế giới mưa nắng khác hẳn nhau trong cùng một vĩ độ.
- Dãy Alps phía Nam chạy dọc gần suốt chiều dài Đảo Nam.
- Bờ tây mưa rất nhiều, đồng bằng phía đông khô hơn hẳn.
- Christchurch là thành phố lớn nhất đảo.
- Tên Māori của đảo gắn với loại ngọc chỉ tìm thấy ở đây.
Một dãy núi chia đôi
Bắt đầu từ trục của đảo.
Dãy Alps phía Nam chạy gần suốt chiều dài đảo theo hướng đông bắc – tây nam.
Dãy này hình thành do hai mảng kiến tạo ép nhau dọc một đứt gãy lớn.
Gió tây thổi từ biển Tasman mang hơi ẩm đập vào sườn tây.
Mưa trút xuống bờ tây, để lại không khí khô khi vượt qua đỉnh.
Phía đông vì thế khô hơn nhiều dù cùng vĩ độ.
Đây là hiện tượng bóng mưa rõ nét bậc nhất thế giới: hai bên một dãy núi có lượng mưa chênh nhau tới nhiều lần, và cả cảnh quan lẫn kinh tế hai bên đều khác hẳn.
Bờ tây: rừng mưa và sông băng
Nửa ẩm ướt.
Bờ tây có rừng mưa ôn đới rậm rạp.
Các sông băng ở đây chảy xuống rất thấp so với vĩ độ, gần tới vùng có rừng.
Dân cư thưa thớt, các thị trấn nhỏ nằm cách xa nhau.
Vùng này từng có ngành khai thác than và đào vàng.
Ngọc pounamu, loại ngọc quý với người Māori, chỉ tìm thấy ở vùng này.
Chính loại ngọc đó cho đảo cái tên Māori của nó: Te Waipounamu, vùng nước ngọc bích — địa danh gắn thẳng với thứ mà vùng đất này có mà nơi khác không có.
Phía đông: đồng bằng và nông nghiệp
Nửa khô ráo.
Đồng bằng Canterbury là vùng đất bằng lớn nhất New Zealand.
Các sông bện chảy từ núi ra biển qua đồng bằng này, tạo cảnh quan rất đặc trưng.
Đây là vùng trồng trọt và chăn nuôi chính của đảo.
Chăn nuôi bò sữa mở rộng mạnh trong các thập niên gần đây.
Việc này đặt sức ép lên nguồn nước và chất lượng nước sông, là chủ đề tranh luận công khai.
Đây là mâu thuẫn đang diễn ra ở New Zealand: hình ảnh đất nước sạch và xanh đụng với thực tế nông nghiệp thâm canh, và cuộc tranh luận đó chưa kết thúc.
Các thành phố của Đảo Nam
Phần đô thị.
Christchurch là thành phố lớn nhất đảo, nằm trên đồng bằng Canterbury.
Thành phố đã tái thiết lớn sau chuỗi động đất các năm 2010 và 2011.
Dunedin ở phía nam mang dấu ấn kiến trúc và tên gọi gốc Scotland, và có một trường đại học lâu đời.
Queenstown là trung tâm du lịch và thể thao mạo hiểm, nằm bên hồ giữa núi.
Nelson và Marlborough ở phía bắc đảo là vùng nắng và vùng trồng nho.
Đặc điểm chung: không thành phố nào ở Đảo Nam lớn tới mức đô thị hoá cả vùng quanh nó — ra khỏi thành phố vài chục cây số là đồng ruộng hoặc núi.
Đi lại ở Đảo Nam
Phần thực dụng, khép bài.
Khoảng cách giữa các điểm khá xa và ít lựa chọn giao thông công cộng.
Thuê xe tự lái là cách phổ biến nhất để đi Đảo Nam.
Đường qua đèo có thể đóng vì tuyết vào mùa đông.
Trạm xăng ở vùng xa cách nhau rất xa, nên phải đổ đầy khi có dịp.
Sóng điện thoại không phủ ở mọi nơi.
Fiordland và vùng tây nam
Góc xa nhất của đảo, đáng nói riêng.
Fiordland ở tây nam đảo có các vịnh hẹp do băng khoét sâu vào đất liền.
Vùng này thuộc nhóm nơi mưa nhiều nhất thế giới.
Gần như không có dân cư và phần lớn là vườn quốc gia.
Đường vào rất ít, nhiều nơi chỉ tới được bằng thuyền hoặc đi bộ nhiều ngày.
Khu vực này nằm trong danh sách di sản thế giới.
Đây là nơi thể hiện rõ nhất đặc điểm của cả nước: New Zealand có những vùng rộng lớn gần như không có dấu chân người, điều rất hiếm ở một nước phát triển.
Lời khuyên an toàn quan trọng nhất: báo cho ai đó biết lộ trình khi đi vùng hẻo lánh — Đảo Nam có những đoạn cả giờ lái xe không gặp một chiếc xe nào.
Vì sao bờ tây Đảo Nam mưa nhiều hơn phía đông?
Do bóng mưa: gió tây từ biển Tasman mang hơi ẩm đập vào sườn tây dãy Alps, trút mưa xuống rồi để lại không khí khô khi vượt qua đỉnh — hai bên chênh lượng mưa tới nhiều lần dù cùng vĩ độ.
Tên Māori của Đảo Nam nghĩa là gì?
Te Waipounamu, gắn với ngọc pounamu — loại ngọc quý với người Māori chỉ tìm thấy ở vùng bờ tây của đảo này.
Đồng bằng Canterbury có vấn đề gì?
Chăn nuôi bò sữa mở rộng mạnh trong các thập niên gần đây đặt sức ép lên nguồn nước và chất lượng nước sông — mâu thuẫn giữa hình ảnh sạch xanh và thực tế nông nghiệp thâm canh là tranh luận công khai chưa kết thúc.
Đi Đảo Nam cần lưu ý gì?
Khoảng cách xa và ít giao thông công cộng nên thuê xe tự lái là phổ biến nhất; đường qua đèo có thể đóng vì tuyết mùa đông, trạm xăng vùng xa cách nhau rất xa và sóng điện thoại không phủ khắp — nên báo lộ trình cho ai đó khi đi vùng hẻo lánh.
