Hệ thống nhập cư New Zealand gắn khá chặt với nghề nghiệp, nên câu hỏi đầu tiên không phải là đi bằng cách nào mà là bạn làm nghề gì. Bài này nêu các con đường chính và những chỗ cần cẩn thận.
- Nhiều diện thị thực làm việc yêu cầu lời mời từ người sử dụng lao động được công nhận.
- Có danh sách ngành nghề được ưu tiên, cập nhật theo nhu cầu thị trường.
- Tư vấn di trú ở New Zealand là nghề có quy định cấp phép.
- Quy định nhập cư thay đổi khá thường xuyên.
Diện lao động tay nghề
Con đường phổ biến nhất.
Phần lớn người sang làm việc đi theo diện có lời mời từ người sử dụng lao động được công nhận.
Người sử dụng lao động phải được cơ quan nhập cư công nhận trước.
Công việc phải đạt mức lương và điều kiện theo quy định.
Sau một thời gian làm việc, có thể đủ điều kiện xin thường trú.
Một số ngành trong danh sách ưu tiên có lộ trình nhanh hơn.
Điểm then chốt cần hiểu: ở New Zealand, có việc trước rồi mới có thị thực — khác với một số nước cho phép nhập cư rồi tìm việc sau.
Du học và chuyển tiếp
Con đường của người trẻ.
Du học là con đường nhiều người Việt chọn.
Sau tốt nghiệp có thể xin thị thực ở lại tìm việc trong một thời gian.
Thời hạn và điều kiện phụ thuộc bậc học và ngành học.
Học ngành trong danh sách thiếu nhân lực có lợi thế rõ.
Học bậc cao hơn thường cho điều kiện tốt hơn.
Lời khuyên thực tế: chọn ngành theo nhu cầu thị trường lao động chứ không chỉ theo học phí rẻ — vì cơ hội ở lại phụ thuộc vào việc bạn có tìm được việc đúng ngành hay không.
Đoàn tụ gia đình và các diện khác
Phần bổ sung.
Có diện bảo lãnh vợ chồng hoặc bạn đời.
Có diện bảo lãnh cha mẹ với điều kiện khá chặt, và số lượng có hạn ngạch.
Có diện đầu tư và diện doanh nhân với yêu cầu về vốn và kế hoạch kinh doanh.
Có chương trình kỳ nghỉ kết hợp làm việc dành cho người trẻ, với hạn ngạch hằng năm.
Mỗi diện có điều kiện riêng và thay đổi theo chính sách.
Với người quan tâm chương trình kỳ nghỉ kết hợp làm việc: hạn ngạch thường hết rất nhanh sau khi mở, nên phải theo dõi lịch mở đơn từ trước.
Những chỗ cần cẩn thận
Phần cảnh báo, nói thẳng.
Không ai bảo đảm được kết quả thị thực, kể cả công ty tư vấn uy tín.
Tư vấn di trú ở New Zealand là nghề phải có giấy phép, và có danh sách người được cấp phép tra được công khai.
Cẩn thận với dịch vụ thu phí cao hứa chắc chắn đậu.
Khai thông tin sai trong hồ sơ có thể dẫn tới cấm nộp trong nhiều năm.
Mọi thông tin chính thức đều có trên trang của cơ quan nhập cư.
Nguyên tắc tự bảo vệ đơn giản nhất: tra tên người tư vấn trong danh sách được cấp phép trước khi trả bất cứ khoản nào — việc này mất năm phút.
Chuẩn bị hồ sơ
Phần thực hành, khép bài.
Bằng cấp có thể cần đánh giá tương đương tuỳ diện nộp.
Kinh nghiệm làm việc cần chứng minh bằng thư xác nhận và hồ sơ lương.
Trình độ tiếng Anh cần chứng chỉ được chấp nhận.
Cần kiểm tra sức khoẻ và lý lịch tư pháp.
Một số nghề cần đăng ký hành nghề tại New Zealand trước khi làm việc.
Thường trú và quốc tịch
Phần đích đến, nói nguyên tắc.
Thường trú cho phép ở lại lâu dài và tiếp cận nhiều dịch vụ công.
Sau khi có thường trú và đủ thời gian cư trú thực tế, có thể nộp hồ sơ xin quốc tịch.
New Zealand cho phép giữ nhiều quốc tịch.
Việt Nam có quy định riêng về việc giữ quốc tịch Việt Nam, cần tra quy định hiện hành.
Con sinh ra ở New Zealand có quốc tịch nếu cha hoặc mẹ có thường trú hoặc quốc tịch.
Đây là khác biệt rất lớn so với một số nước khác: ở New Zealand, nhập quốc tịch không buộc phải từ bỏ quốc tịch gốc theo luật của nước này — nhưng vẫn phải xem quy định phía Việt Nam.
Việc nên làm sớm nhất: kiểm tra xem nghề của mình có cần đăng ký hành nghề không — với y tế, kỹ thuật và giáo dục, quá trình này có thể mất nhiều tháng và nên bắt đầu từ khi còn ở Việt Nam.
Sang New Zealand làm việc cần gì trước tiên?
Cần có lời mời làm việc từ người sử dụng lao động được cơ quan nhập cư công nhận — ở đây có việc trước rồi mới có thị thực, khác với một số nước cho phép nhập cư rồi tìm việc sau.
Du học xong có ở lại được không?
Có thể xin thị thực ở lại tìm việc trong một thời gian sau tốt nghiệp, thời hạn và điều kiện phụ thuộc bậc học và ngành — nên chọn ngành theo nhu cầu thị trường lao động chứ không chỉ theo học phí.
Làm sao tránh bị lừa khi làm hồ sơ?
Tư vấn di trú ở New Zealand phải có giấy phép và danh sách người được cấp phép tra được công khai — tra tên người tư vấn trong danh sách đó trước khi trả bất cứ khoản nào, và cảnh giác với dịch vụ hứa chắc chắn đậu.
Nghề nào cần đăng ký hành nghề?
Y tế, kỹ thuật và giáo dục nằm trong nhóm cần đăng ký hành nghề tại New Zealand trước khi làm việc; quá trình có thể mất nhiều tháng nên nên bắt đầu từ khi còn ở Việt Nam.
