Người Việt đầu tiên tới New Zealand với tư cách người tị nạn, và cộng đồng hôm nay gần như đã đổi hẳn thành phần so với ngày đó. Đây là một cộng đồng nhỏ, phân tán và rất khác các cộng đồng người Việt lớn ở nơi khác.
- Cộng đồng người Việt ở New Zealand nhỏ hơn nhiều so với ở Úc, Mỹ hay Canada.
- Đợt tới sớm nhất gắn với chương trình tiếp nhận người tị nạn từ cuối thập niên 1970.
- Phần lớn cộng đồng tập trung ở vùng Auckland.
- Việt Nam có cơ quan đại diện tại New Zealand.
Đợt đầu tiên
Phần lịch sử.
New Zealand tiếp nhận người tị nạn Việt Nam từ cuối thập niên 1970 theo chương trình tái định cư nhân đạo.
Số lượng nhỏ so với các nước tiếp nhận lớn.
Người tới được bố trí ở nhiều thành phố khác nhau.
Các tổ chức tôn giáo và cộng đồng địa phương hỗ trợ giai đoạn đầu.
Thế hệ này nay đã có con cháu sinh ra và lớn lên tại đây.
Việc bố trí phân tán có hệ quả lâu dài: người Việt ở New Zealand không hình thành khu tập trung như ở Úc hay Mỹ, và điều đó ảnh hưởng tới cả cách cộng đồng vận hành tới hôm nay.
Những đợt sau
Phần chuyển đổi thành phần.
Từ thập niên 1990, diện đoàn tụ gia đình đưa thêm người sang.
Du học sinh Việt Nam bắt đầu tới nhiều hơn từ đầu những năm 2000.
Diện lao động tay nghề mở đường cho người có chuyên môn.
Một số người tới qua chương trình kỳ nghỉ kết hợp làm việc.
Doanh nhân và nhà đầu tư là nhóm nhỏ hơn.
Kết quả là một cộng đồng có thành phần rất khác nhau về hoàn cảnh: người tới năm 1980 và người tới năm 2020 gần như không có điểm chung nào ngoài quốc tịch gốc.
Nơi tập trung
Phần địa lý.
Vùng Auckland là nơi tập trung đông nhất.
Wellington và Christchurch có cộng đồng nhỏ hơn.
Ở các thành phố khác, số người Việt rất ít và phân tán.
Du học sinh tập trung quanh các trường đại học.
Một số người làm trong ngành nông nghiệp và chế biến ở vùng nông thôn.
Đây là điểm khác biệt lớn với cộng đồng người Việt ở nước khác: ở New Zealand, có thể sống cả năm mà không gặp người Việt nào nếu ở ngoài Auckland.
Tổ chức cộng đồng
Phần sinh hoạt.
Có hội người Việt ở một số thành phố.
Các nhóm trực tuyến là kênh kết nối chính hiện nay.
Chùa và cơ sở tôn giáo phục vụ cộng đồng người Việt có ở Auckland.
Tết Nguyên đán là dịp tổ chức lớn nhất trong năm.
Cơ quan đại diện Việt Nam tổ chức một số hoạt động.
Với cộng đồng nhỏ, quy mô tổ chức cũng khác: các sự kiện thường do vài chục gia đình tự lo với nhau chứ không có bộ máy cộng đồng như ở nơi đông người Việt.
Đặc điểm của một cộng đồng nhỏ và xa
Phần nhận định, khép bài.
Ít người nên quan hệ gần gũi hơn nhưng lựa chọn cũng ít hơn.
Hội nhập vào xã hội bản địa nhanh hơn vì không thể sống tách biệt.
Trẻ em lớn lên ở đây thường nói tiếng Anh là chính.
Về thăm Việt Nam khó và tốn hơn nhiều so với người ở Úc.
Nhưng chất lượng sống và môi trường là lý do chính khiến người ta ở lại.
So với cộng đồng người Việt ở Úc
Phần so sánh hữu ích vì hai nước gần nhau.
Cộng đồng người Việt ở Úc lớn hơn nhiều lần và có khu phố Việt rõ rệt ở các thành phố lớn.
Ở Úc dễ mua đồ Việt, ăn món Việt và tìm dịch vụ bằng tiếng Việt hơn.
Công dân New Zealand được phép sang Úc sống và làm việc theo thoả thuận giữa hai nước.
Không ít người Việt sau khi có quốc tịch New Zealand chuyển sang Úc làm việc.
Chiều ngược lại ít phổ biến hơn.
Đây là điều nên biết khi cân nhắc giữa hai nước: New Zealand có thể là cửa vào khu vực, nhưng thoả thuận qua lại này có điều kiện riêng nên phải tra kỹ trước khi dựa vào nó để lập kế hoạch.
Quan hệ Việt Nam — New Zealand
Bối cảnh lớn hơn.
Hai nước có quan hệ thương mại và hợp tác giáo dục đang mở rộng.
Nông sản và thực phẩm là nhóm hàng chính New Zealand xuất sang Việt Nam.
Có chương trình học bổng cho sinh viên Việt Nam.
Có đường bay nối hai nước qua điểm trung chuyển.
Số sinh viên Việt Nam ở New Zealand tăng trong những năm gần đây.
Điều này có ý nghĩa cho cộng đồng: quan hệ hai nước mở rộng thường kéo theo cộng đồng lớn dần, và đó là xu hướng đang diễn ra.
Đây là đánh đổi rõ ràng của việc chọn New Zealand: được môi trường sống tốt, mất đi sự gần gũi với quê nhà và với cộng đồng đông đúc — và điều đó nên được cân nhắc thành thật trước khi quyết định.
Người Việt tới New Zealand từ khi nào?
Đợt sớm nhất từ cuối thập niên 1970 theo chương trình tiếp nhận người tị nạn; từ thập niên 1990 có thêm diện đoàn tụ gia đình, rồi du học sinh và lao động tay nghề từ những năm 2000.
Cộng đồng người Việt ở đâu là đông nhất?
Vùng Auckland, còn Wellington và Christchurch có cộng đồng nhỏ hơn; ở các thành phố khác số người Việt rất ít và phân tán — có thể sống cả năm không gặp người Việt nào nếu ở ngoài Auckland.
Vì sao không có khu phố Việt ở New Zealand?
Vì đợt tới sớm nhất được bố trí phân tán ở nhiều thành phố thay vì tập trung, và tổng số người Việt nhỏ hơn nhiều so với ở Úc, Mỹ hay Canada.
Sống trong cộng đồng nhỏ có gì khác?
Quan hệ gần gũi hơn nhưng lựa chọn ít hơn, hội nhập vào xã hội bản địa nhanh hơn vì không thể sống tách biệt, và trẻ em lớn lên thường nói tiếng Anh là chính.
