Rừng ở New Zealand trông như rừng thời khủng long, và lý do rất đơn giản: nó đúng là còn sót lại từ dòng thực vật của thời đó. Đi vào rừng ở đây là đi ngược thời gian theo nghĩa khá sát.
- Rừng New Zealand có nhiều loài cây lá kim thuộc họ podocarp, dòng cổ từ Gondwana.
- Cây kauri ở phía bắc là một trong những cây lớn và sống lâu nhất thế giới.
- Dương xỉ cây là đặc trưng dễ nhận nhất của rừng ở đây.
- Bệnh chết rủ kauri đang đe doạ loài cây này.
Vì sao rừng ở đây khác
Bắt đầu từ nguyên nhân.
New Zealand tách khỏi Gondwana mang theo dòng thực vật của thời kỳ đó.
Các loài cây lá kim họ podocarp chiếm vị trí mà ở bán cầu bắc thuộc về thông và vân sam.
Cây có hoa tới sau và không thay thế hoàn toàn các dòng cổ.
Không có thú ăn lá trên cạn nên cây không tiến hoá cơ chế phòng vệ chống thú gặm.
Một số loài cây có dạng non khác hẳn dạng trưởng thành, được cho là cơ chế tránh chim moa ăn lá.
Chi tiết cuối rất đáng chú ý: cây ở đây mang dấu vết của một loài chim đã tuyệt chủng sáu trăm năm trước — tiến hoá ghi nhớ lâu hơn hệ sinh thái.
Cây kauri
Loài cây biểu tượng của phía bắc.
Kauri là cây lá kim lớn mọc ở phần phía bắc Đảo Bắc.
Thân rất to và thẳng, tán toả ra ở phần trên.
Cây có thể sống tới hàng nghìn năm.
Cây kauri lớn nhất còn sống có tên Māori là Tāne Mahuta, nằm trong một khu rừng ở phía bắc.
Nhựa kauri hoá thạch từng là mặt hàng xuất khẩu quan trọng trong thế kỷ mười chín.
Gỗ kauri từng bị khai thác rất mạnh, phần lớn rừng kauri nguyên sinh đã mất.
Bệnh chết rủ kauri
Mối đe doạ hiện tại, và có phần người đọc làm được.
Một loại vi sinh vật gây bệnh trong đất tấn công rễ cây kauri.
Cây nhiễm bệnh chết dần và chưa có cách chữa.
Bệnh lây qua đất dính vào giày, lốp xe và chân động vật.
Nhiều đường mòn qua rừng kauri có trạm rửa và khử trùng giày.
Một số khu rừng đã phải đóng cửa để bảo vệ.
Đây là việc khách tham quan bắt buộc phải làm: rửa giày ở trạm và đi đúng đường mòn — một hành động nhỏ nhưng là biện pháp chính hiện có.
Dương xỉ và tầng dưới tán
Phần đặc trưng nhất về hình ảnh.
Dương xỉ cây mọc cao vài mét, tạo tầng giữa của rừng.
Dương xỉ bạc có mặt dưới lá màu trắng bạc, và là biểu tượng quốc gia không chính thức.
Rêu và địa y phủ dày trên thân cây ở vùng ẩm.
Rừng mưa ôn đới bờ tây Đảo Nam có sinh khối rất lớn.
Nhiều loài thực vật ở đây không có họ hàng gần ở nơi khác.
Đây là lý do rừng New Zealand hay được dùng làm bối cảnh phim: nó trông không giống rừng ở bất kỳ châu lục nào, và đó không phải hiệu ứng mà là thật.
Rừng còn lại bao nhiêu
Phần nói thẳng.
Phần lớn diện tích rừng nguyên sinh đã bị chặt từ khi có người.
Đầu tiên là do đốt rừng lấy đất trong giai đoạn Māori, sau đó là khai thác gỗ và mở nông trại quy mô lớn thời thuộc địa.
Rừng còn lại chủ yếu nằm ở vùng núi và trong các vườn quốc gia.
Rừng trồng thương mại chủ yếu là thông nhập khẩu, không phải loài bản địa.
Có chương trình trồng lại rừng bản địa nhưng tiến độ chậm vì cây bản địa lớn rất lâu.
Đi rừng ở New Zealand
Phần thực hành.
Hệ thống đường mòn đi bộ được bảo trì tốt và đánh dấu rõ.
Có các tuyến nhiều ngày với nhà nghỉ trong rừng, phải đặt trước.
Thời tiết trong rừng núi đổi rất nhanh, cần mang đồ chống mưa và đồ ấm kể cả mùa hè.
Đăng ký lộ trình với người thân hoặc tại trung tâm du khách trước khi đi tuyến dài.
Sóng điện thoại không phủ ở phần lớn vùng rừng núi.
Điểm dễ chủ quan nhất: New Zealand nhìn hiền lành nhưng vùng núi ở đây gây tai nạn mỗi năm — phần lớn do người đi không chuẩn bị cho thời tiết đổi đột ngột.
Đây là điều nên biết khi nhìn ảnh đồng cỏ xanh mướt của New Zealand: phần lớn những cánh đồng ấy từng là rừng.
Vì sao rừng New Zealand trông khác rừng nơi khác?
Vì đảo mang theo dòng thực vật cổ từ Gondwana — các loài lá kim họ podocarp chiếm vị trí mà ở bán cầu bắc thuộc về thông, vân sam; cây có hoa tới sau và không thay thế hoàn toàn các dòng cổ.
Cây kauri là cây gì?
Cây lá kim lớn ở phía bắc Đảo Bắc, thân rất to và thẳng, sống tới hàng nghìn năm; cây lớn nhất còn sống có tên Māori là Tāne Mahuta.
Bệnh chết rủ kauri lây thế nào?
Qua đất dính vào giày, lốp xe và chân động vật — chưa có cách chữa, nên nhiều đường mòn có trạm rửa khử trùng giày và khách phải rửa giày cùng đi đúng đường mòn.
Rừng nguyên sinh New Zealand còn nhiều không?
Phần lớn đã bị chặt từ khi có người — đầu tiên do đốt rừng lấy đất, sau là khai thác gỗ và mở nông trại; rừng còn lại chủ yếu ở vùng núi và trong các vườn quốc gia.
