Ở New Zealand có một ngày nghỉ quốc gia được xác định bằng thời điểm một cụm sao xuất hiện trở lại trên bầu trời. Chi tiết đó nói khá nhiều về cách đất nước này đang định hình bản sắc của mình.
- Matariki trở thành ngày nghỉ công cộng của New Zealand từ năm 2022.
- Ngày này dựa trên lịch Māori, gắn với thời điểm một cụm sao xuất hiện lại.
- Rugby là môn thể thao gắn với bản sắc quốc gia.
- Các hoạt động ngoài trời là phần lớn sinh hoạt cuối tuần.
Matariki và cách đọc lịch theo sao
Phần đáng chú ý nhất.
Matariki là tên Māori của một cụm sao, và cũng là tên của dịp năm mới theo lịch Māori.
Thời điểm được xác định theo thời điểm cụm sao này xuất hiện lại trên bầu trời trước bình minh.
Vì theo lịch mặt trăng và theo thiên văn nên ngày cụ thể thay đổi theo năm.
Đây là dịp tưởng nhớ người đã khuất, ăn mừng mùa vụ và nhìn về năm mới.
New Zealand công nhận đây là ngày nghỉ công cộng từ năm 2022.
Đây là sự kiện có ý nghĩa lớn hơn một ngày nghỉ: đây là ngày lễ công cộng đầu tiên của nước này bắt nguồn hoàn toàn từ văn hoá bản địa.
Thể thao và bản sắc
Phần văn hoá.
Rugby là môn thể thao gắn chặt với bản sắc quốc gia.
Đội tuyển quốc gia thực hiện điệu haka trước trận đấu, một nghi thức có nguồn gốc Māori.
Netball là môn rất phổ biến, đặc biệt với nữ.
Cricket, chèo thuyền và điền kinh cũng có truyền thống mạnh.
Thể thao cộng đồng cuối tuần là sinh hoạt của rất nhiều gia đình.
Với người mới sang, đây là một cửa vào cộng đồng rất hiệu quả: cho con tham gia câu lạc bộ thể thao địa phương là cách nhanh nhất để gia đình quen người.
Văn hoá ngoài trời
Phần lối sống.
Đi bộ đường dài trong rừng núi là hoạt động rất phổ biến.
Nhiều gia đình có nhà nghỉ nhỏ ven biển hoặc ven hồ để đi vào kỳ nghỉ.
Cắm trại, câu cá, chèo thuyền và lướt sóng đều phổ biến.
Tiệc nướng ngoài trời là sinh hoạt mùa hè quen thuộc.
Kỳ nghỉ hè trùng dịp cuối năm dương lịch, nên đây là mùa đi chơi lớn nhất.
Đây là điểm khác biệt về nhịp sống mà người Việt hay bất ngờ: lễ cuối năm ở đây là lễ mùa hè, với bãi biển và tiệc ngoài trời thay vì không khí lạnh.
Cách sống và cách nói
Phần mềm, giúp hoà nhập.
Người New Zealand nhìn chung khiêm tốn và không thích khoe khoang.
Tinh thần tự xoay xở và tự sửa chữa được đánh giá cao.
Cách nói thường nhẹ nhàng và giảm nhẹ mức độ.
Xếp hàng, nhường đường và cảm ơn tài xế xe buýt là những chuẩn mực nhỏ nhưng được để ý.
Tiếng Māori xuất hiện ngày càng nhiều trong lời chào và trong giao tiếp công.
Học vài từ chào bằng tiếng Māori là việc nhỏ nhưng được đón nhận tốt: nó cho thấy bạn coi nơi này là nơi để sống chứ không chỉ để làm việc.
Những ngày lễ chính
Phần khép lại chuyên mục.
Ngày quốc khánh gắn với việc ký Hiệp ước Waitangi, và là dịp có cả kỷ niệm lẫn tranh luận công khai về lịch sử.
Có ngày tưởng niệm quân nhân vào tháng tư, được tổ chức trang nghiêm từ sáng sớm.
Matariki là ngày lễ mới nhất.
Mỗi vùng còn có một ngày nghỉ riêng theo lịch sử địa phương.
Lễ Giáng sinh và Tết dương lịch rơi vào giữa hè.
An toàn khi ra ngoài trời
Phần rất cần, vì ngoài trời là trung tâm của lối sống ở đây.
Dòng chảy xa bờ ở bãi biển là nguyên nhân tai nạn phổ biến.
Chỉ bơi ở khu vực có cờ cứu hộ khi bãi có người trực.
Tia cực tím ở New Zealand rất mạnh vào mùa hè, cháy nắng xảy ra nhanh hơn nhiều người nghĩ.
Thời tiết vùng núi đổi nhanh, cần mang đồ ấm và đồ chống mưa kể cả ngày đẹp.
Nước sông có thể dâng rất nhanh sau mưa ở thượng nguồn.
Lời nhắc quan trọng nhất về nắng: tầng ozone mỏng hơn và không khí sạch khiến tia cực tím ở đây mạnh hơn nhiều nơi cùng vĩ độ — che chắn và bôi kem chống nắng là thói quen bắt buộc, không phải tuỳ chọn.
Điều đọng lại của cả chuyên mục: đời sống thường ngày ở New Zealand xoay quanh không gian ngoài trời và quanh cộng đồng nhỏ — và đó là thứ bù lại cho việc sống rất xa phần còn lại của thế giới.
Matariki là ngày gì?
Dịp năm mới theo lịch Māori, xác định theo thời điểm một cụm sao xuất hiện lại trên bầu trời trước bình minh nên ngày cụ thể thay đổi theo năm; New Zealand công nhận là ngày nghỉ công cộng từ năm 2022 — ngày lễ đầu tiên bắt nguồn hoàn toàn từ văn hoá bản địa.
Người mới sang hoà nhập bằng cách nào?
Tham gia câu lạc bộ thể thao địa phương là cách nhanh nhất để gia đình quen người, vì thể thao cộng đồng cuối tuần là sinh hoạt của rất nhiều gia đình ở đây.
Giáng sinh ở New Zealand thế nào?
Rơi vào giữa hè vì đây là Nam bán cầu, nên lễ cuối năm là lễ mùa hè với bãi biển và tiệc nướng ngoài trời thay vì không khí lạnh; đây cũng là mùa nghỉ lớn nhất trong năm.
Có chuẩn mực ứng xử nào nên biết không?
Người New Zealand nhìn chung khiêm tốn, không thích khoe khoang, nói giảm nhẹ mức độ; xếp hàng, nhường đường và cảm ơn tài xế xe buýt là những chuẩn mực nhỏ nhưng được để ý.
