Có những ngôi làng ở New Zealand nấu ăn bằng hơi nóng từ lòng đất, và cũng chính nguồn nhiệt đó chạy một phần lưới điện quốc gia. Địa nhiệt ở đây vừa là di sản văn hoá vừa là hạ tầng năng lượng.
- Vùng địa nhiệt chính nằm ở trung tâm Đảo Bắc, quanh Rotorua và Taupō.
- New Zealand là một trong những nước đi đầu thế giới về điện địa nhiệt.
- Địa nhiệt chiếm một phần đáng kể trong sản lượng điện của nước này.
- Người Māori đã dùng nguồn nhiệt này từ lâu trước khi có nhà máy điện.
Vì sao có địa nhiệt ở đây
Phần cơ chế.
Vùng trung tâm Đảo Bắc nằm trên một đới núi lửa đang hoạt động.
Magma nằm tương đối nông làm nóng đá và nước ngầm phía trên.
Nước nóng và hơi tìm đường lên qua các khe nứt.
Tạo ra suối nóng, hồ bùn sôi, mạch phun và lỗ phun hơi.
Thành phần khoáng khác nhau tạo màu sắc rất đa dạng ở các hồ.
Đây là cùng một cơ chế đã tạo ra hồ Taupō và các núi lửa: địa nhiệt chỉ là phần hiền lành của hệ thống đó.
Người Māori và nguồn nhiệt
Phần văn hoá, rất đáng nói.
Các cộng đồng Māori định cư quanh vùng địa nhiệt từ lâu đời.
Hơi nóng và nước nóng được dùng để nấu ăn, sưởi ấm và tắm.
Có kỹ thuật nấu thức ăn bằng hơi bốc lên từ lỗ phun.
Một số làng vẫn duy trì cách sống này tới nay và mở cửa cho khách tham quan.
Kiến thức về nơi nào an toàn nơi nào không được truyền qua nhiều thế hệ.
Điều này đáng nhấn mạnh: vùng địa nhiệt rất nguy hiểm nếu đi sai chỗ — lớp vỏ đất mỏng có thể sập xuống hồ nước sôi, nên chỉ đi trong khu có lối đi được đánh dấu.
Rotorua và mạch phun
Phần địa danh.
Rotorua là trung tâm du lịch địa nhiệt của New Zealand.
Thành phố có mùi lưu huỳnh đặc trưng mà người mới tới thường thấy lạ.
Có mạch phun nước nóng phun định kỳ trong khu địa nhiệt.
Hồ bùn sôi và hồ nước màu sặc sỡ là cảnh quan đặc trưng.
Đây cũng là một trung tâm văn hoá Māori quan trọng.
Một điểm ít người biết: việc khoan giếng địa nhiệt trong thành phố từng làm nhiều mạch phun ngừng hoạt động, và sau đó phải siết quy định khoan để khôi phục.
Điện từ lòng đất
Phần công nghệ.
New Zealand xây nhà máy điện địa nhiệt từ cuối thập niên 1950.
Đây là một trong những nhà máy đầu tiên trên thế giới khai thác hệ nước nóng chứ không phải hơi khô.
Công nghệ phát triển ở đây được áp dụng ở nhiều nước khác.
Địa nhiệt chạy nền liên tục, không phụ thuộc thời tiết như gió và mặt trời.
Nước sau khi lấy nhiệt thường được bơm trả lại lòng đất.
Đây là lợi thế lớn trong cơ cấu điện của nước này: thuỷ điện phụ thuộc lượng mưa, gió phụ thuộc thời tiết, còn địa nhiệt chạy đều — nên nó giữ vai trò ổn định hệ thống.
Tắm nước nóng và lưu ý
Phần thực dụng, khép chuyên mục.
Có nhiều khu tắm nước nóng từ bình dân tới cao cấp.
Một số suối tự nhiên ngoài khu quản lý có nhiệt độ nguy hiểm.
Không bao giờ nhúng đầu xuống nước suối nóng tự nhiên, vì nguy cơ nhiễm vi sinh vật qua mũi.
Trang sức bạc bị xỉn màu do lưu huỳnh, nên tháo ra trước khi tắm.
Đi đúng lối đánh dấu trong khu địa nhiệt.
Địa nhiệt dùng cho gì ngoài điện
Phần ứng dụng ít người biết.
Nhiệt trực tiếp được dùng cho sấy gỗ và chế biến nông sản.
Nhà kính trồng rau dùng nhiệt địa nhiệt để sưởi.
Một số khu dân cư và toà nhà ở Rotorua dùng địa nhiệt để sưởi trực tiếp.
Nuôi trồng thuỷ sản nước ấm cũng tận dụng nguồn này.
Dùng nhiệt trực tiếp hiệu quả hơn nhiều so với chuyển thành điện rồi lại làm nóng.
Đây là hướng đang được mở rộng ở New Zealand: đặt cơ sở sản xuất cần nhiệt ngay cạnh nguồn địa nhiệt, thay vì truyền điện đi xa rồi mới sinh nhiệt lại.
Điều đọng lại của cả chuyên mục: New Zealand có núi cao, sông băng, vịnh hẹp và núi lửa cùng lúc trong một nước nhỏ — và tất cả đều đến từ cùng một ranh giới mảng chạy dọc qua nó.
Vì sao Đảo Bắc có nhiều địa nhiệt?
Vì vùng trung tâm nằm trên một đới núi lửa đang hoạt động, magma nằm tương đối nông làm nóng đá và nước ngầm phía trên, nước nóng cùng hơi tìm đường lên qua các khe nứt.
Người Māori dùng địa nhiệt thế nào?
Dùng hơi nóng và nước nóng để nấu ăn, sưởi ấm và tắm từ lâu đời, có kỹ thuật nấu bằng hơi bốc lên từ lỗ phun; một số làng vẫn duy trì cách sống này và mở cửa cho khách tham quan.
Điện địa nhiệt có vai trò gì ở New Zealand?
Chạy nền liên tục không phụ thuộc thời tiết như gió và mặt trời, nên giữ vai trò ổn định hệ thống trong khi thuỷ điện phụ thuộc lượng mưa; nước này xây nhà máy địa nhiệt từ cuối thập niên 1950.
Tắm suối nước nóng cần lưu ý gì?
Không nhúng đầu xuống nước suối nóng tự nhiên vì nguy cơ nhiễm vi sinh vật qua mũi, tháo trang sức bạc vì lưu huỳnh làm xỉn màu, và luôn đi đúng lối đánh dấu trong khu địa nhiệt vì lớp vỏ đất mỏng có thể sập.
