Ở góc tây nam Đảo Nam có một vùng gần như không người, mưa gần như quanh năm, và vách đá dựng thẳng xuống nước sâu. Fiordland là nơi hoang vu nhất New Zealand và cũng là nơi được đến thăm nhiều nhất trong các vùng hoang vu.
- Fiordland nằm ở góc tây nam Đảo Nam, phần lớn là vườn quốc gia.
- Khu vực này thuộc nhóm nơi mưa nhiều nhất thế giới.
- Các vịnh hẹp ở đây là thung lũng băng bị biển tràn vào.
- Vùng này nằm trong danh sách di sản thế giới.
Vịnh hẹp hình thành thế nào
Phần địa chất.
Trong các kỳ băng hà, sông băng khoét thung lũng sâu xuống dưới mực nước biển khi đó.
Băng khoét tạo thung lũng có mặt cắt hình chữ U với vách gần như thẳng đứng.
Khi băng tan và mực nước biển dâng, biển tràn vào các thung lũng đó.
Kết quả là vịnh dài, hẹp và rất sâu ăn sâu vào đất liền.
Có ngưỡng đá nông ở cửa vịnh do băng để lại.
Chi tiết ngưỡng cửa vịnh có hệ quả sinh thái thú vị: nó hạn chế trao đổi nước, nên nước trong vịnh phân tầng rất rõ — và điều đó tạo ra môi trường sống đặc biệt.
Lớp nước ngọt trên mặt
Phần sinh thái độc đáo.
Mưa lớn tạo một lớp nước ngọt nổi trên mặt nước biển trong vịnh.
Lớp này mang theo chất hữu cơ từ rừng, có màu nâu và chắn bớt ánh sáng.
Vì thế dưới sâu tối hơn nhiều so với biển thường.
Một số loài vốn chỉ sống ở vùng nước rất sâu lại sống được ở độ sâu nông tại đây.
San hô đen là ví dụ được nhắc nhiều.
Đây là lý do Fiordland có giá trị nghiên cứu lớn: nó cho phép quan sát sinh vật biển sâu ở độ sâu mà thợ lặn với tới được.
Mưa của Fiordland
Phần khí hậu.
Lượng mưa hằng năm ở đây thuộc nhóm cao nhất thế giới.
Số ngày mưa trong năm rất nhiều.
Sau mưa lớn, hàng trăm thác nước tạm xuất hiện trên vách đá.
Nhiều người nói Fiordland đẹp nhất vào ngày mưa chính vì lý do đó.
Muỗi cát là phiền toái có thật ở vùng này, nên cần mang thuốc chống côn trùng.
Lời khuyên ngược đời nhưng đúng: đừng huỷ chuyến vì dự báo mưa — ở Fiordland, trời nắng mới là thứ khiến bạn bỏ lỡ cảnh đặc trưng nhất.
Tới Fiordland
Phần thực dụng.
Milford Sound là vịnh dễ tiếp cận nhất, có đường bộ dẫn tới.
Đường vào đi qua một đường hầm xuyên núi và có đoạn nguy cơ tuyết lở mùa đông.
Doubtful Sound lớn hơn và yên tĩnh hơn, phải đi thuyền và xe mới tới.
Te Anau là thị trấn cửa ngõ của vùng.
Có các tuyến đi bộ nhiều ngày nổi tiếng trong vùng, phải đặt chỗ trước rất sớm.
Với người tự lái: đổ đầy xăng trước khi vào và kiểm tra tình trạng đường, vì trong vùng gần như không có dịch vụ.
Vùng hoang vu cuối cùng
Phần khép lại.
Fiordland gần như không có dân cư thường trú ngoài thị trấn cửa ngõ.
Phần lớn diện tích không có đường vào.
Một số loài chim hiếm nhất thế giới sống trong vùng này.
Chương trình kiểm soát thú ăn thịt được triển khai trên diện rộng.
Đây là nơi loài takahē từng được tìm thấy lại sau khi bị coi là tuyệt chủng.
Đường vào Milford và chuyện xây nó
Phần lịch sử hạ tầng.
Đường bộ vào Milford Sound phải xuyên qua núi bằng một đường hầm.
Việc đào hầm bắt đầu từ thời kỳ khủng hoảng kinh tế những năm 1930 như một chương trình tạo việc làm.
Công nhân làm trong điều kiện rất khắc nghiệt, mưa liên tục và nguy cơ tuyết lở.
Hầm hoàn thành và thông xe sau Thế chiến thứ hai.
Đường vẫn phải đóng nhiều lần mỗi năm do tuyết lở và đá rơi.
Đây là chi tiết đáng nhớ khi đi qua: con đường dẫn tới cảnh đẹp nổi tiếng nhất New Zealand được đào bằng tay trong mưa suốt hàng chục năm.
Các tuyến đi bộ nhiều ngày
Phần thực dụng cho người thích đi rừng.
Trong vùng có vài tuyến đi bộ nhiều ngày thuộc nhóm nổi tiếng nhất New Zealand.
Các tuyến này phải đặt chỗ trước, thường mở đặt trước cả mùa.
Có nhà nghỉ dọc tuyến với số giường giới hạn.
Thời tiết có thể buộc đóng tuyến giữa chừng.
Người đi phải tự mang đồ ăn và đồ ngủ.
Lưu ý rất thực tế: chỗ trên các tuyến này hết rất nhanh sau khi mở đặt — muốn đi thì phải lên kế hoạch trước gần một năm.
Đó là điều làm Fiordland quan trọng hơn một điểm du lịch: nó rộng và hiểm tới mức vẫn còn chỗ cho những thứ tưởng đã mất.
Vịnh hẹp ở Fiordland hình thành ra sao?
Sông băng khoét thung lũng sâu xuống dưới mực nước biển thời đó, tạo mặt cắt hình chữ U với vách gần thẳng đứng; khi băng tan và mực nước dâng thì biển tràn vào, để lại vịnh dài hẹp rất sâu.
Vì sao Fiordland có sinh vật biển sâu ở độ nông?
Vì mưa lớn tạo lớp nước ngọt màu nâu nổi trên mặt, chắn bớt ánh sáng khiến dưới sâu tối hơn biển thường — một số loài vốn chỉ sống rất sâu lại sống được ở độ sâu nông tại đây.
Nên đi Fiordland vào ngày mưa hay ngày nắng?
Ngày mưa cho cảnh đặc trưng nhất vì hàng trăm thác nước tạm xuất hiện trên vách đá; đừng huỷ chuyến vì dự báo mưa, nhưng nhớ mang thuốc chống muỗi cát.
Tới Fiordland bằng cách nào?
Milford Sound dễ tiếp cận nhất với đường bộ dẫn tới qua một đường hầm xuyên núi; Doubtful Sound yên tĩnh hơn nhưng phải đi thuyền và xe, còn Te Anau là thị trấn cửa ngõ của vùng.
